Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde devam eden restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyerek gelinen son aşamaya ilişkin açıklamalarda bulundu.
Bakan Ersoy, Ayasofya’nın dört etap halinde yürütülen restorasyon uygulamalarının üçünün tamamlandığını, minare, ana kubbe, yarım kubbeler ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas çalışmaları içeren ikinci etap çalışmalarının ise sürdüğünü açıkladı.
Ayasofya’da yürütülen çalışmaların Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon uygulamalarından biri olduğunu belirten Ersoy, kültür mirasının korunarak gelecek nesillere aktarılması amacıyla arkeoloji, restorasyon, ihya ve inşa çalışmalarına büyük önem verdiklerini söyledi.
Bakan Ersoy, Ayasofya’nın önemini, “Fethin nişanesi, Fatih’in emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi onlardan biri” sözleriyle vurguladı.
Ayasofya için kapsamlı ve bütüncül rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlandığını belirten Ersoy, yapısal analizler sonucunda ana kubbe ve yarım kubbelerin güçlendirilmesine yönelik projelerin de oluşturulduğunu söyledi.
Koruma Kurulunun onayının ardından uygulama çalışmalarının etaplar halinde başlatıldığını ifade eden Ersoy, ilk etapta güney cephe bahçesinde bulunan III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler Türbeleri’nde restorasyon çalışmalarının gerçekleştirildiğini kaydetti.
Bu kapsamda türbe kubbelerinin kurşun örtülerinin yenilendiğini belirten Ersoy, alt tabakalardaki niteliksiz bölümlerin düzenlendiğini, içlik, dışlık ve revzenlerde yenileme çalışmaları yapıldığını aktardı. Ahşap kapak ve kepenklerde konservasyon, dış cephelerde ise temizlik uygulamalarının gerçekleştirildiğini söyledi.
İlk etap kapsamında muvakkithane ve sıbyan mektebinin de restore edildiğini belirten Ersoy, caminin güneybatı köşesinde bulunan duvar dibi abdest alma bölümünün yeniden aktif hale getirildiğini ve iç mekâna kuş kovucu sistem yerleştirildiğini açıkladı.
Restorasyonun halen devam eden ikinci etabında kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıvaların raspa işlemlerinin gerçekleştirildiğini belirten Ersoy, güney cephede raspa sonrasında yapılan tespitlerin ve cephelerdeki temizlik çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
Kuzeydoğu minaresindeki imalatların statik güçlendirme projesi doğrultusunda tamamlandığını ifade eden Ersoy, statik analizlerin ardından minarenin belirli bir kota kadar kontrollü şekilde sökülmesine karar verildiğini açıkladı.
Bakır alemden başlanarak minarenin gövdesindeki altı sıra taş ve bunlara bağlı basamaklara kadar titiz bir söküm gerçekleştirildiğini belirten Ersoy, yapının deprem etkileri karşısındaki performansını artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemlerinin uygulandığını bildirdi.
Ayasofya’nın güçlendirme ihtiyacının belirlenmesi amacıyla sayısal modellemeler ile duvarlarda georadar taramaları yapıldığını aktaran Ersoy, elde edilen veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandığını söyledi.
Mermer pencere elemanlarında da özgün malzemenin korunması esas alınarak temizlik ve onarım çalışmalarının devam ettiğini belirtti.
Ana kubbe ve yarım kubbelerdeki güçlendirme çalışmalarının bütüncül şekilde yürütüleceğini belirten Bakan Ersoy, iç yüzeylerde mozaik kaplama bulunması nedeniyle güçlendirme uygulamasının kubbenin dış yüzeyinden yapılacağını açıkladı.
Onarım ihtiyacı ve kapsamlı güçlendirme çalışmaları nedeniyle tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğunu ifade eden Ersoy, kurşun örtünün kaldırılması sırasında kubbenin mevsimsel hava koşullarından korunması ve mozaiklerin zarar görmemesi için yüzeyin geçici olarak kapatılmasına karar verildiğini bildirdi.
Geçici üst örtü sisteminin baza ve kubbe karkası kurulumuyla birlikte ana kubbenin branda ile kapatılması işleminin tamamlandığını söyleyen Ersoy, iç yüzeydeki mozaik süslemelerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme çalışmalarının güvenli şekilde yapılabilmesi için iç mekanda platform ve iskele sistemi oluşturulduğunu belirtti.
Ayasofya’da ibadet faaliyetleri ile restorasyon çalışmalarının eş zamanlı yürütülebilmesi amacıyla dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını açıklayan Ersoy, buna bağlı olarak mermer söküm, koruma, kapatma ve çelik bağlantı yolu kurulumu gibi çalışmaların da tamamlandığını söyledi.
Platform üzerine mozaik uygulamaları için iskele kurulduğunu aktaran Ersoy, ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmalarının gerçekleştirildiğini belirtti.
Lazer tarama verileri sayesinde kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiğini ifade eden Ersoy, elde edilen bulguların ilgili proje paftalarına işlendiğini söyledi.
Ayasofya’daki tüm müdahalelerin fotografik belgeleme yöntemiyle aşama aşama kayıt altına alındığını belirten Ersoy, yapı izleme sisteminin de kurulduğunu ve veri aktarımı ile raporlama sürecinin başladığını bildirdi.
Tamamlanan üçüncü etap kapsamında Ayasofya’nın galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirildi.
Ersoy, ziyaretçi güzergAhının düzenlendiğini, genel temizlik ve konservasyon çalışmalarının yapıldığını söyledi. Giriş ve iniş rampaları ile geçici giriş tüneli ve bilet gişelerinin oluşturulduğunu belirten Ersoy, X-Ray ve turnike sistemlerinin de kurulduğunu açıkladı.
Galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde gerekli temizlik çalışmalarının yanı sıra lokal konservasyon uygulamalarının gerçekleştirildiğini belirten Ersoy, niteliksiz sıva raspaları, bölgesel derz çalışmaları ve sıvalarda bölgesel onarım ile sağlamlaştırma uygulamalarının yapıldığını kaydetti.
Eski özgün korkulukların sağlamlaştırıldığını, eksik ve kırık camların yenilendiğini belirten Ersoy, pencerelere kuşların girmesini önlemek amacıyla tel yerleştirildiğini söyledi.
Aydınlatma, kamera, acil anons sistemi ve internet altyapısına ilişkin imalatların da tamamlandığını belirten Ersoy, dördüncü etap kapsamında iç ve dış mekânda güvenliği sağlamak amacıyla alüminyum akordiyon bariyer ve şerit bariyerlerin kullanıldığını, iç mekânda ise akustik kumaş kaplama yapıldığını ifade etti.
Ayasofya’da başlatılan dört etaplık restorasyon uygulamasının üçünün tamamlandığını açıklayan Ersoy, minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas süreçlerin bulunduğu ikinci etap çalışmalarının titizlikle devam ettiğini söyledi.
Çalışmaların ana kubbe, yarım ve çeyrek kubbeler, Fatih ve Mimar Sinan minareleri ile mermer, sıva, kalemişi, mozaik, ahşap ve diğer özgün unsurları kapsadığını belirten Ersoy, vaftizhane, şadırvan ve güney bahçesindeki türbelerin de çalışma alanında bulunduğunu kaydetti.
Ersoy, biyolojik temizlikten söküm, güçlendirme ve yeniden yapım çalışmalarına, taş onarımlarından konservasyon ve yenilemeye kadar birçok uygulamanın uzmanlar ve işçiler tarafından hassas şekilde yürütüleceğini ifade etti.
Ayasofya’daki restorasyon çalışmalarının yer altında da devam ettiğini belirten Ersoy, ön çalışma niteliğindeki Mekân 1 ve Mekân 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve birden beşe kadar olan tünellerde kazı çalışmalarının başlatıldığını ve belgeleme yapıldığını açıkladı.
Ayasofya Camii Yeraltı Tünelleri Temizlik Bakım Onarım İşi kapsamında Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerindeki temizlik çalışmalarının yüzde 90’ının tamamlandığını bildiren Ersoy, Vezir Bahçe Bölgesi’ndeki hipoje yapısına ait kazıların da tamamlandığını söyledi.
Batı Bahçe bölgesinde mekânlarla ilişkili dokuz tünel yapısının tespit edildiğini belirten Ersoy, 2 ve 8 numaralı tüneller dışında tüm tünellerde dolgu toprak temizliği yapıldığını ifade etti.
Ersoy, 56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de 18 metrelik hat boyunca hasarlı tonozlarda özgün yapıya eş malzemeyle tamamlama çalışmaları gerçekleştirildiğini ve yapısal hasarların giderildiğini söyledi.
Kalan bölümlerde çalışmaların sürdüğünü belirten Ersoy, Tünel-4 ve Tünel-5’te de 10’ar metrelik hatlar boyunca benzer çalışmaların yapıldığını aktardı.
Tünel-4’te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmasının tamamlandığını belirten Ersoy, Tünel-5’te ise aynı güçlendirme çalışmasının 90 metrelik hat boyunca sürdüğünü açıkladı.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya’da yürütülen restorasyon çalışmalarının hedefini şu sözlerle ifade etti:
“Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık ve Allah’ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur’an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız.”
Hibya Haber Ajansı
