DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Ferit Şenyaşar, sulama birliklerinin yönetim yapısının değiştirilmesi, üreticilerin birlik yönetimlerinde yeniden söz sahibi olması ve sulama bedellerindeki farklılıkların sınırlandırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına kanun teklifi sundu.
Şenyaşar’ın 18 Eylül 2026 tarihli “Sulama Birlikleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi”nde, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu’nda çeşitli değişiklikler yapılması öngörülüyor.
Kanun teklifinin gerekçesinde, tarımsal üretim ve su yönetiminin gıda arz güvenliği, kırsal kalkınma ve ekolojik dengenin korunması açısından stratejik öneme sahip olduğu belirtildi. Türkiye’de uygulanan su ve tarım politikalarının eleştirildiği gerekçede, özellikle Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) önemli merkezlerinden Şanlıurfa’da sulama yönetimine ilişkin sorunlara dikkat çekildi.
“Üreticinin söz ve karar hakkı kaldırıldı”
Teklif gerekçesinde, sulama birliklerinin kuruluş döneminde üreticilerin kendi yöneticilerini seçimle belirlediği, suyun dağıtımı, bakım ve onarım çalışmaları ile ücretlendirme konusunda yerinden ve katılımcı bir yönetim anlayışının bulunduğu ifade edildi.
19 Nisan 2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun ile 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle birliklerin yönetim yapısında önemli değişikliklere gidildiği belirtilen gerekçede, birlik meclisleri ile yönetim ve denetim kurullarının kaldırıldığı, birlik yönetiminin merkezi idareye bağlandığı savunuldu.
Şenyaşar’ın teklifinde, bu düzenlemeyle üreticilerin kendi sulama birliklerinin yönetiminde söz ve karar sahibi olma imkanının yeniden oluşturulması amaçlanıyor.
Sulama bedellerindeki farklılıklara dikkat çekildi
Kanun teklifinin gerekçesinde, Şanlıurfa’daki sulama birlikleri arasında dönüm başına sulama ücretlerinde ciddi farklılıklar bulunduğu öne sürüldü.
Gerekçede, bazı birliklerde dönüm başına sulama ücretinin 100 TL seviyesinde olduğu, bazı birliklerde ise 7 bin TL’nin üzerine çıktığı ifade edilerek, aynı havza ve benzer üretim koşullarında faaliyet gösteren üreticiler arasında yüksek maliyet farklılıklarının oluştuğu savunuldu.
Teklifte, sulama hizmet bedellerinin aynı su havzasında ve benzer üretim koşullarında standartlaştırılması amacıyla DSİ tarafından yıllık taban ve tavan fiyat kriterlerinin belirlenmesi önerildi.
Cullap Sulama Birliği örneği gerekçede yer aldı
Şenyaşar’ın kanun teklifinin gerekçesinde, Şanlıurfa Cullap Sulama Birliği de örnek olarak gösterildi.
Gerekçede, geçmiş dönemlerdeki yönetim süreçlerine ilişkin görevi kötüye kullanma, usulsüz harcama ve mali yolsuzluk iddiaları nedeniyle yüksek borç yükü oluştuğu öne sürüldü. Söz konusu iddialara ilişkin sorumlular hakkında adli ve idari süreçlerin işletilmesi gerektiği ifade edilirken, oluşan mali yükün üreticilere yüksek sulama ücretleri üzerinden yansıtılmaması gerektiği savunuldu.
Denetimde üretici temsilcileri de yer alacak
Teklifin 3’üncü maddesinde, sulama birliklerinin denetim sisteminin değiştirilmesi öngörülüyor.
Buna göre birliklerin denetiminin her yıl DSİ ve birlik üyeleri arasından seçilecek bir heyet tarafından yapılması teklif ediliyor.
Düzenlemeyle, üreticilerin de denetim mekanizmasına dahil edilmesi ve birliklerin mali ve idari faaliyetlerinde şeffaflığın artırılması amaçlanıyor.
Birlik meclisi ve yönetim kurulları yeniden oluşturulacak
Teklifte, daha önce kaldırılan birlik meclisi, yönetim kurulu, denetim kurulu ve başkanlık organlarının yeniden oluşturulması da öngörülüyor.
Buna göre, tek yerleşim biriminden oluşan birlikler dışındaki sulama birliklerinde görev alanı içerisindeki her yerleşim biriminden en az bir temsilcinin bulunması planlanıyor.
Ayrıca birlik organlarında görev alacak kişiler açısından üçüncü dereceye kadar hısımlık şartına ilişkin sınırlama getirilmesi teklif ediliyor.
Sulama bedelinin yüzde 50’si Bakanlık bütçesinden karşılanacak
Kanun teklifinin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri ise sulama hizmet bedellerine ilişkin.
Teklife göre, su kullanım hizmet bedelinin yüzde 50’si üretici tarafından sulama birliğine ödenecek. Kalan yüzde 50’lik bölüm ise Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili bütçesinden üreticiler adına sulama birliklerine aktarılacak.
Ayrıca aynı su havzasında ve benzer sulama şartlarına sahip birliklerde uygulanacak tarifelerde standartlaşmanın sağlanması amacıyla DSİ tarafından yıllık taban ve tavan fiyat kriterlerinin belirlenmesi öngörülüyor.
Teklif 7 maddeden oluşuyor
Şenyaşar’ın TBMM Başkanlığına sunduğu kanun teklifi toplam 7 maddeden oluşuyor.
Teklifte;
Sulama birliklerinde seçim usulünün yeniden düzenlenmesi,
Birlik başkanının atanmasına ilişkin mevcut hükmün kaldırılması,
Denetim mekanizmasına üretici temsilcilerinin dahil edilmesi,
Birlik meclisi, yönetim ve denetim kurullarının yeniden oluşturulması,
Sulama bedellerinde taban ve tavan fiyat uygulamasına geçilmesi,
Su kullanım hizmet bedelinin yüzde 50’sinin Bakanlık bütçesinden karşılanması
öneriliyor.
Teklifin yasalaşması halinde düzenlemelerin yayımı tarihinde yürürlüğe girmesi, kanun hükümlerinin ise Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesi öngörülüyor.