İkindi güneşi, toprak yolun üzerine uzun gölgeler düşürüyordu. Buda, öğrencileriyle birlikte köyün dışına uzanan patikada yürüyordu. Kimse konuşmuyordu. Ayaklarının altında ezilen kuru yaprakların sesi, sessizliğe eşlik ediyordu.
Bir süre sonra karşıdan gelen bir adam göründü. Hızlı ve sert adımlarla yürüyordu. Yaklaştıkça yüzündeki öfke belirginleşti. Doğruca Buda’nın önünde durdu ve hiçbir şey söylemesine fırsat vermeden bağırmaya başladı.
Ellerini savuruyor, sesini yükseltiyor, ağır hakaretler ediyordu. Buda’yı öfkelendirmek, küçük düşürmek ve karşılık vermeye zorlamak istiyordu.
Öğrenciler bu duruma kayıtsız kalamadı. İçlerinden bazıları öne çıkmak istedi. Biri öfkeyle yumruklarını sıktı, bir diğeri adamı susturmak için Buda’ya baktı. Buda ise olduğu yerde duruyor, sessizce dinliyordu.
Bu sessizlik adamı daha da öfkelendirdi. Hakaretlerini ağırlaştırdı. Karşısındaki insanın yüzünde küçücük bir öfke belirtisi görebilmek için çabaladı. Ancak beklediği tepki gelmedi.
Sonunda söyleyecek sözü kalmadı. Nefesi kesilmiş, sesi kısılmıştı. Bir süre Buda’nın yüzüne baktı. Bütün bu hakaretlerin karşısında nasıl bu kadar sakin kalabildiğini anlayamıyordu.
Buda, adamın konuşmasını bitirdiğinden emin olduktan sonra ona döndü.
“Sana bir şey sormak istiyorum,” dedi.
Adam şaşkınlıkla baktı.
“Sor bakalım.”
“Diyelim ki bir arkadaşına hediye götürdün. Onun hoşuna gideceğini düşünerek özenle hazırladın. Fakat arkadaşın hediyeni kabul etmedi. Söyler misin, o hediye kime ait olur?”
Adam soruyu tuhaf buldu. Bir an duraksadıktan sonra omuzlarını silkti.
“Elbette bana ait olur. Almadığına göre başka kime ait olacak?”
Buda hafifçe gülümsedi.
“Az önce sen de bana bir şeyler getirdin. Öfkeni, hakaretlerini, kötü sözlerini... Bunları bana vermek istedin. Fakat ben kabul etmedim. Öyleyse söyle, getirdiğin bu şeyler şimdi kime ait?”
Adam cevap vermedi.
Biraz önce ağzından çıkan bütün o sözler, şimdi bambaşka bir anlam kazanmıştı. Karşısındaki insanı incitmek için harcadığı çaba kendisini tüketmişti. Buda ise huzurunu korumuştu.
Öfkeyle gelen adam başını önüne eğdi. Bir süre öylece durduktan sonra arkasını döndü ve geldiği yoldan uzaklaştı.
Öğrenciler, adam gözden kaybolana kadar sessiz kaldılar. Ardından yürümeye devam ettiler. Yol aynı yoldu. Güneş aynı güneşti. Fakat az önce yaşananlar, geride üzerinde düşünülmesi gereken bir soru bırakmıştı:
İnsan, kendisine yöneltilen her sözü kabul etmek zorunda mıydı?
Bu sorunun cevabını yalnızca Buda’nın yaşadıklarında değil, kendi hayatımızda da arayabiliriz. Hepimiz birilerinin öfkesine, kırıcı sözlerine, haksız yargılarına maruz kalıyoruz. Üstelik çoğu zaman yaşanan olay geride kalsa da etkisini içimizde taşımaya devam ediyoruz.
Şimdi bir düşünün.
Bugün üzerinizde taşıdığınız yüklerin kaçı gerçekten size ait?
Bir insanın birkaç saniyede söylediği bir cümleyi günlerdir zihninizde taşıyor olabilirsiniz. O kişi çoktan unutmuşken siz hâlâ onunla içinizden konuşuyor, kendinizi savunuyor, cevaplar hazırlıyorsunuz. Söyleyemediklerinizi tekrar tekrar söylüyor, yaşananları zihninizde yeniden canlandırıyorsunuz.
O konuşma çoktan bitti. Peki siz neden hâlâ oradasınız?
İnsanı yoran yalnızca kendisine söylenen sözler değildir. O sözlere zihninde ayırdığı yer, yüklediği anlam ve onları tekrar tekrar yaşamasıdır. Bir başkasının öfkesiyle başlayan olay, zamanla insanın kendi içinde sürdürdüğü bir mücadeleye dönüşür.
Öyleyse kendimize sormamız gereken başka sorular da var.
En son kimin öfkesini üzerinize aldınız? Kimin düşüncelerini kendi gerçeğiniz sandınız? Kimin size yüklediği duyguları taşımayı görev edindiniz?
Ve bütün bunlardan daha önemlisi:
Bu yükleri taşımıyor olsaydınız, nasıl biri olurdunuz?
Daha huzurlu, daha özgür, daha mutlu bir insan mı?
Birinin bize öfkelenmesi, o öfkenin bize ait olduğu anlamına gelmez. Birinin bizi değersiz görmesi değerimizi azaltmaz. Hakkımızda söylenen her söz, kim olduğumuzu belirlemez.
Elbette hatalarımızla yüzleşmeli, davranışlarımızın sorumluluğunu almalıyız. Haklı eleştirileri dinlemek, gerektiğinde kendimizi sorgulamak da bunun bir parçasıdır. Ancak bir eleştiriden öğrenebileceklerimizi almakla, o eleştirinin beraberinde getirdiği öfkeyi ve kırıcı sözleri sahiplenmek aynı şey değildir.
Burada bir tercih yapabiliriz. Başkalarının söylediklerini, düşündüklerini ve hissettiklerini değiştiremeyebiliriz. Ancak bunların iç dünyamızda ne kadar yer kaplayacağı konusunda söz sahibi olabiliriz. Üstelik huzurumuzu korumak için her tartışmayı kazanmak, herkesi ikna etmek ya da kendimizi sürekli ispatlamak zorunda değiliz.
Buda’nın hikâyesindeki hediye gibi, bize uzatılan her şeyi almak mecburiyetinde de değiliz.
Şimdi haftalardır, aylardır, yıllardır üzerinizde taşıdığınız, size ait olmayan yükleri bir kez daha düşünün. Kim bilir, kaçını çoktan sahibine bırakabilecekken hâlâ yanınızda taşıyorsunuz?
Bugün kendiniz için bir karar vermeye ne dersiniz?
Kimseyi suçlamadan, kimseyle mücadele etmeden, kendinizi ispatlamaya çalışmadan...
Yalnızca iki kelimeyle:
KABUL ETMİYORUM.
Arif VURAL